Món ăn ngày Tết ở Huế là nơi lưu giữ trọn vẹn hương vị ẩm thực Huế xưa, hòa quyện giữa nét thanh tao của ẩm thực cung đình và sự ấm áp trong từng mâm cỗ gia đình. Hãy cùng AEON MALL Huế cảm nhận tinh hoa Tết cố đô qua từng món ngon truyền thống trong bài viết sau.
Mâm cỗ ngày Tết ở Huế không thể thiếu những món ăn chính được chế biến công phu, mang đậm hương vị truyền thống và tinh thần hoài niệm. Dưới đây là những hương vị đặc trưng làm nên cái Tết trọn vẹn ở xứ Huế.
Nem công chả phụng là món đặc sản cung đình Huế từ thời phong kiến, không chỉ đại diện cho sự tao nhã mà còn được coi là “nhất phẩm” trong số bát trân - tám món ăn quý hiếm và cao cấp chỉ dành cho vua chúa. Với tên gọi gợi hình từ loài chim thiêng, món ăn này không chỉ mang ý nghĩa may mắn, thịnh vượng mà còn gây ấn tượng bởi hương vị hài hòa, tinh tế và cách trình bày đẹp mắt như một tác phẩm nghệ thuật.
Nem công dùng thịt đùi công giã mịn, trộn cùng riềng, tỏi, tiêu, gói trong lá chuối rồi lên men, cho ra vị chua nhẹ, thơm nồng. Trong khi đó, chả phụng được làm từ thịt chim trĩ (tượng trưng cho chim phụng), giã nhuyễn, ướp gia vị rồi gói kín, hấp cách thủy để giữ độ mềm và hương vị tinh tế. Tuy nhiên ngày nay, do việc nghiêm cấm săn bắt động vật hoang dã trái phép, đầu bếp thường sử dụng các nguyên liệu thay thế khác như thịt heo, gà, bò, tôm, cá, đậu phụ, v.v.
Nem công chả phụng được coi là “nhất phẩm” trong số tám món ăn quý hiếm và cao cấp chỉ dành cho vua chúa
Bánh chưng Nhật Lệ là món bánh truyền thống quen thuộc với người dân Huế mỗi dịp Tết đến xuân về. Khác với bánh chưng miền Bắc, bánh chưng Nhật Lệ thường có kích thước nhỏ, được gói gọn ghẽ, mang hương vị hài hòa với vị bùi của đậu xanh, béo của thịt và nếp dẻo thơm.
Bánh được làm từ gạo nếp ngon, đậu xanh cà nhuyễn và thịt ba chỉ ướp tiêu muối, gói trong lá dong xanh mướt. Sau khi gói, bánh được nấu chậm trong nhiều giờ để bánh chín đều, thơm ngậy mà không bị nhão.
Bánh chưng Nhật Lệ dùng gạo nếp ngon, đậu xanh cà nhuyễn và thịt ba chỉ ướp tiêu muối, sau đó gói trong lá dong xanh mướt
Bánh tét làng Chuồn là món ăn truyền thống đặc trưng của vùng quê Phú Vang, Huế, thường xuất hiện trong mâm cỗ Tết như một biểu tượng của sự no đủ và sum vầy. Qua bao thế hệ, món bánh này vẫn giữ nguyên cách làm xưa, như một phần ký ức không thể thiếu mỗi dịp xuân về.
Bánh được làm từ gạo nếp dẻo, đậu xanh đãi sạch và thịt ba chỉ tẩm ướp tiêu muối. Sau khi gói bằng lá chuối tươi và buộc chắc tay, bánh được nấu liu riu trong nhiều giờ nếp chín đều, thịt mềm và hòa quyện cùng các lớp nhân. Hương thơm từ lá chuối, vị béo mặn vừa phải của nhân thịt chính là điểm khiến bánh tét làng Chuồn trở nên khác biệt.
Bánh tét làng Chuồn xuất hiện trong mâm cỗ Tết như một biểu tượng của sự no đủ và sum vầy
Cơm hấp lá sen từng được xếp vào nhóm “món tiến Vua” dưới triều Nguyễn, được yêu thích nhờ sự tinh tế trong chọn lựa hạt sen mẩy, nếp dẻo cùng kỹ thuật chế biến khắt khe. Hương sen dịu nhẹ lan tỏa từ lớp lá bọc ngoài hòa quyện với vị ngọt thanh của gạo và các nguyên liệu phụ, tạo nên trải nghiệm ẩm thực vừa thuần khiết vừa tao nhã.
Món cơm sử dụng gạo dẻo thơm nấu cùng nước luộc hạt sen, kết hợp cùng hạt sen chín, cà rốt, đậu cô ve, trứng, v.v. Hỗn hợp được trộn đều, gói cẩn thận trong lá sen rồi hấp cách thủy để giữ mùi thơm và màu sắc bắt mắt. Khi thưởng thức, từng hạt cơm mềm mại quyện với hương sen và vị của các thành phần đi kèm mang lại cảm giác tinh tế và an yên.
Cơm hấp lá sen có mùi thơm và màu sắc bắt mắt cùng hương vị tinh tế, thanh tao
Bên cạnh những món chính cầu kỳ, hãy cùng AEON MALL Huế khám phá trọn vẹn những hương vị phụ nhưng không hề mờ nhạt trong bức tranh ẩm thực ngày xuân xứ Huế trong phần thông tin dưới đây.
Chả và tré Huế là hai món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết của người cố đô. Chả có vị béo bùi, đậm đà, trong khi có vị chua nhẹ và hương thơm đặc trưng từ quá trình lên men. Khi đãi khách đến thăm nhà ngày Tết, người Huế thường bày cả hai món lên mâm, tạo nên sự hài hòa và cân bằng trong hương vị.
Chả Huế được làm từ thịt heo xay nhuyễn, trộn cùng gia vị như tiêu, tỏi, nước mắm ngon rồi gói bằng lá chuối và hấp chín. Tré gồm tai heo, thịt ba chỉ luộc thái mỏng, trộn với riềng, mè, tỏi và thính gạo rang, sau đó được ủ trong lá chuối cho lên men tự nhiên. Hương thơm nồng nàn, vị chua cay mặn ngọt hài hòa chính là điểm nhấn khó quên của hai món ăn này.
Khi đãi khách đến thăm nhà ngày Tết, người Huế thường bày cả chả và tré lên mâm, tạo nên sự cân bằng trong hương vị
Dưa món là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết của người Huế, với vị chua thanh, giòn giòn và hương thơm đặc trưng của các loại củ quả ngâm. Người Huế thường ăn kèm dưa món với thịt luộc hoặc bánh chưng, bánh tét để tạo nên sự cân bằng hương vị, giúp bữa ăn ngày Tết thêm phần trọn vẹn và hấp dẫn.
Nguyên liệu chính gồm củ kiệu, cà rốt, su hào, củ cải trắng được thái nhỏ và ngâm trong hỗn hợp giấm đường, muối và thảo mộc. Sau khi ngâm đủ thời gian, dưa món có vị giòn sần sật, chua thanh vừa phải, giúp làm dịu và kích thích vị giác khi thưởng thức cùng các món chính khác.
Ăn kèm dưa món với thịt luộc hoặc bánh chưng, bánh tét giúp hương vị của món chính thêm phần đậm đà
Gỏi ngó sen là món ăn thanh nhẹ, mang đậm tinh thần ẩm thực Huế trong ngày Tết, tượng trưng cho sự thanh khiết và tươi mới. Vị giòn sần sật của ngó sen kết hợp với hương thơm đặc trưng của các loại rau thơm và nước mắm pha chua ngọt tạo nên một món gỏi hấp dẫn và dễ gây thương nhớ.
Ngó sen được làm sạch, thái lát mỏng, trộn cùng tôm, thịt ba chỉ luộc, hành tím và rau thơm như húng quế, ngò gai. Nước trộn gỏi được pha chế từ nước mắm, chanh, đường và tỏi, sau đó rưới đều lên gỏi, giúp món ăn giữ được vị tươi mát và cân bằng giữa các hương vị.
Nem lụi là món ăn dân dã nhưng đầy cuốn hút trong ẩm thực Huế, thường xuất hiện trong các buổi tụ họp, tiệc nhỏ hay mâm cỗ ngày Tết. Mùi thơm lan tỏa từ que nem nướng trên than hồng, hòa quyện cùng vị béo nhẹ và chút cay nồng của nước chấm, đã tạo nên một món ăn vừa đậm đà vừa khó quên trong lòng người thưởng thức.
Thịt heo xay cùng bì thái mỏng và mỡ heo thái hạt lựu được ướp gia vị cho thấm đều, rồi vo quanh que tre hoặc sả và nướng trên than đến khi vàng thơm. Nem lụi thường được cuốn trong bánh tráng cùng rau sống, chuối xanh, khế chua rồi chấm vào chén nước lèo đặc biệt được làm từ đậu phộng giã nhuyễn, gan heo và thịt băm, đun đến độ sệt béo bùi.
Nem lụi là món ăn dân dã nhưng đầy cuốn hút trong các mâm cỗ ngày Tết
Món ngọt trong mâm cỗ ngày Tết ở Huế không chỉ dùng để tráng miệng mà còn mang ý nghĩa cầu chúc năm mới an lành, viên mãn. Dưới đây là những hương vị ngọt ngào giúp làm nên điểm nhấn tinh tế cho mâm cỗ đầu xuân.
Mứt gừng Kim Long nổi tiếng với vị cay nồng tự nhiên, hậu ngọt dịu và lát mứt mỏng dẻo, không gắt cổ. Đây là món ngọt được nhiều gia đình Huế chọn để đãi khách ngày Tết, vừa để nhâm nhi cùng trà, vừa giúp làm ấm bụng trong tiết trời se lạnh.
Gừng được chọn từ củ vừa già tới, thái lát thật mỏng, ngâm nước, luộc sơ cho bớt cay rồi rim với đường đến khi sên dẻo. Mứt thành phẩm có màu vàng tươi, không gãy nát, phủ lớp đường mịn đều và giữ trọn hương thơm cay đặc trưng của gừng Huế.
Mứt gừng Kim Long được nhiều gia đình Huế chọn để đãi khách ngày Tết, vừa để nhâm nhi cùng trà, vừa giúp làm ấm bụng
Bánh ngũ sắc là loại bánh truyền thống thường xuất hiện trong các mâm cúng ngày Tết ở Huế, với năm màu tượng trưng cho ngũ hành: xanh, đỏ, vàng, trắng và tím. Bánh có kết cấu mềm mịn, dẻo nhẹ, vị ngọt thanh, được tạo màu từ nguyên liệu tự nhiên nên vừa đẹp mắt vừa dễ ăn.
Bánh được làm từ bột nếp lọc kỹ, pha với nước cốt dừa và đường, sau đó chia thành năm phần trộn với màu từ lá dứa, gấc, đậu biếc, nghệ và cà rốt. Bột được hấp chín theo từng lớp để tạo nên các tầng màu rõ rệt, hương thơm nhẹ nhàng, vị béo dịu lan đều trong từng miếng bánh.
Bánh ngũ sắc là loại bánh truyền thống thường xuất hiện trong các mâm cúng ngày Tết ở Huế
Bánh Thuẫn thường xuất hiện trong dịp Tết và các lễ cưới hỏi truyền thống ở Huế , là biểu tượng của sự sung túc, an lành và may mắn trong năm mới. Bánh có hình tròn, nở bung 5 cánh như hoa mai, mùi thơm nhẹ nhàng và vị ngọt vừa phải, béo dịu.
Nguyên liệu chính để làm bánh thuẫn gồm bột bình tinh hoặc bột mì, trứng, đường, gừng tươi và vani. Trứng và đường được đánh tan rồi trộn đều với bột cùng các gia vị. Hỗn hợp này được đổ vào một chiếc khuôn đặc biệt rồi nướng đến khi bánh vàng và nở đều thành hình những bông hoa mai.
Bánh Thuẫn có mùi thơm nhẹ nhàng và vị ngọt vừa phải, béo dịu
Bánh su sê là món bánh truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của người Huế, tượng trưng cho sự đầy đủ và may mắn. Khác với bánh su sê thông thường có hình tròn và được gói bằng giấy vàng đỏ, bánh su sê ở Huế được bọc bởi hai lớp lá: lá chuối bên trong để chống dính và lớp lá dừa bên ngoài để giữ bánh chắc chắn. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được vị béo ngậy của nhân đậu xanh, vị ngọt thanh và giòn của dừa tươi, cùng với lớp vỏ bột lọc dai mềm.
Nguyên liệu chính để làm bánh gồm gạo nếp cái hoa vàng, đỗ xanh đãi sạch và dừa nạo nhỏ. Tinh bột gạo được giã thủ công rồi phơi khô ít nhất 15 ngày trước khi chế biến để vỏ bánh đạt được độ dai và trong mịn. Nhân đỗ xanh được hấp chín, nghiền nhuyễn, thắng đường và trộn dừa nạo, rồi đặt bốn hạt sen vào giữa, tượng trưng cho sự viên mãn. Bánh được luộc chín bằng bếp củi, đậy khuôn bằng lá dừa khi chín giúp lớp bột trở nên trong suốt, ẩn hiện lớp nhân đậu xanh màu vàng hấp dẫn.
Bánh su sê là món bánh truyền thống không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của người Huế
Từng là món tráng miệng cầu kỳ trong các yến tiệc cung đình, bánh đậu xanh trái cây vì thế được gọi là bánh “quý tộc” là biểu tượng của sự tinh xảo và nghệ thuật ẩm thực hoàng gia Huế xưa. Với hình dáng mô phỏng các loại trái cây như cam, ổi, xoài, mận, v.v, loại bánh này không chỉ có tính nghệ thuật cao mà còn có hương vị ngọt bùi thanh nhã, thể hiện sự trân trọng trong mâm cỗ ngày Tết.
Nguyên liệu chính để làm bánh là đậu xanh xay nhuyễn, sên kỹ cùng đường và dầu để tạo độ mịn, dẻo. Sau đó, nghệ nhân nặn bánh thành hình trái cây, dùng màu tự nhiên để tạo sắc và nhúng bánh qua lớp rau câu trong suốt để tạo hiệu ứng căng mọng như thật.
Bánh “quý tộc” là biểu tượng của sự tinh xảo và nghệ thuật ẩm thực hoàng gia Huế xưa
Bánh sen cuộn là món bánh dân dã đặc trưng của Huế, thường xuất hiện trong mâm bánh Tết hay làm quà biếu mang đậm dấu ấn cố đô. Với lớp vỏ giòn tan cùng vị ngọt nhẹ và hương thơm thanh nhã của hạt sen, món bánh này gợi nhớ về nét giản dị nhưng đầy tinh tế của ẩm thực truyền thống Huế.
Nguyên liệu chính để làm bánh gồm hạt sen, đậu xanh, đường trắng và bột gạo. Sau khi nấu chín, đậu xanh và hạt sen được trộn với đường cát rồi đánh thật nhuyễn. Hỗn hợp này sau đó được tráng mỏng lên vỉ sắt đã thoa dầu ăn, đặt trên lò than hoa để sấy. Bánh được cắt nhỏ, ép dẹp rồi cuộn lại khi còn nóng. Để bánh không bị cháy, người làm phải luôn giữ lửa ở mức thấp để bánh được nướng chín đều, không bị cháy.
Bánh sen cuộn có lớp vỏ giòn tan cùng hương vị ngọt nhẹ và hương thơm thanh nhã của hạt sen
Bánh dứa Huế là món ngọt đặc biệt trong dịp Tết nhưng rất khó tìm mua. Các chợ lớn như Đông Ba hay Bến Ngự đều không bày bán loại bánh này, mà chỉ xuất hiện ở chợ làng An Thành do số lượng bánh được làm ra rất ít. Món bánh này có hương vị hài hòa với độ ngọt vừa phải từ chuối, kết hợp cùng vị bùi thơm của mè rang và đậu phộng.
Phần nhân bánh được trộn từ nhiều nguyên liệu như thịt mỡ, chuối, đậu phộng, mè đen và đường, tạo nên kết cấu dẻo ngọt và mùi thơm đặc trưng. Vỏ bánh là lớp bột nếp mỏng được tráng đều tay, yêu cầu kỹ thuật cao để giữ được độ mịn và độ bền. Việc kiểm soát lửa và thời gian rất quan trọng vì nếu nhiệt không phù hợp, lớp vỏ sẽ dễ vỡ, ảnh hưởng đến hình dáng và độ ngon của bánh.
Để hiểu rõ hơn về những hương vị truyền thống làm nên nét đặc sắc của ẩm thực cố đô vào ngày đầu năm, hãy khám phá ngay bài viết Điểm danh 11 loại bánh không thể thiếu trong mâm cơm Tết xứ Huế.
Bánh dứa Huế là món ngọt đặc biệt trong dịp Tết nhưng rất khó tìm mua
Món ăn ngày Tết ở Huế như bánh chưng Nhật Lệ, dưa món, mứt gừng Kim Long, v.v, không chỉ làm phong phú thêm mâm cỗ đầu năm mà còn phản ánh sâu sắc nét văn hóa và tinh thần của người dân cố đô. Mỗi món ăn là một lát cắt ký ức, là hương vị gắn liền với không khí sum họp ấm áp ngày xuân. Để khám phá thêm nhiều món ngon và các điểm đến đặc sắc tại Huế, hãy truy cập chuyên mục Cẩm nang AEON MALL Huế để có những thông tin mới và hữu ích nhất.
